(PART TWO): ISANG MAHABANG PAGLALAKBAY SA IRIGA CITY AT NAGA CITY, KASAMA SI DEXTER MACARAEG...

DIREK DEXTER MACARAEG AND CEONY ENIMEDEZ (NORA'S CHILDHOOD FRIEND)

IKALAWANG UMAGA. IRIGA CITY PA RIN.

Napakagandang pagmasdan ng Iriga City tuwing umaga. Napakasariwa ng hangin maski ba nasa mismong siyudad ka. May nalalanghap ka ring mabangong usok sa di-kalayuan- marahil, mga usok na nanggagaling sa mga sariwang tuyong dahon ng kapaligiran.

nakita mo, nagbibigayan ang mga tao sa pagtakbo at sa paglakad, hindi sila nag-uunahan- 'di tulad sa Maynila. Wala kang madamang tensyon o kung anupaman. Ang mga tao sa town plaza na kinaroroonan ninyo ni Dexter Macaraeg ay pawang mga nakangiti, maaliwalas.... masasaya.

"Maghanap tayo ng mapag-aalmusalan", wika ni Dexter. "Huwag sa Jollibee o Chowking dahil sawa na tayo du'n kapag nasa Maynila tayo. Iyong ibang putahe naman, tara."

Lumiko-liko sa iba't-ibang kalye ng plaza ng Iriga hanggang sa marating iyong gilid ng palengke ng Iriga City. At habang naglalakad kayo ni Dexter, biglang sumulpot si Aling Ceony, ang kababata ni Nora Aunor. Si Aling Ceony, nu'ng bata pa at estudyante pa, ay naging VALEDICTORIAN sa Iriga Central School na ang lokasyon ay doon din sa Iriga City.

Isang magandang pagkakataon dahil may usapan rin sila ni Dexter sa umagang yaon. Tunay namang pinagtagpo sila ng tadhana. Sinadyang magkitang muli.

Si Aling Ceony na ang nagdala sa inyo sa magandang puwesto sa palengke na pag-aalmusalan ninyo. Malinis ang mga lutuin doon, sariwa. Ang palengke ay puno ng mga tao at masasarap na pagkain at pampasalubong na mga suman at kakanin. Naituro pa nga ni Aling Ceony 'yung Pinuyos na suman na paborito daw ni Nora Aunor. Bumili siya nito upang ibigay sa inyo.

Masarap na almusal ng itlog, longganisa, menudo ang kinain ninyo. May pang-matamis na Maruyang Saging na Saba. Kay sasarap.

"Mamayang tanghalian, doon na kayo kumain sa bahay at magluluto ako. Gusto rin kasi kayong makilala ng mga anak ko", pag-iimbita pa ni Aling Ceony. "Magluluto ako ng inihaw na tilapia at ginataang tulingan. Magsalo-salo tayo."

Habang nagsasalita si Aling Ceony, biglang lumitaw sa tabi niya si Freddie. Ang binata niyang anak. Ito na ang nag-istima pa ng husto sa dalawang taga-Maynila.


******************************

Sabi nila, nagbabago raw ang bawat tao. Tulad ng mga alon sa dagat na laging sumasalpok sa mga batuhan, ang pagbabago ay kakainin ka ng buong-buo kapag hindi ka nakiayon dito.

At, sa mundong ito raw, walang permanente at WALANG FOREVER. Lahat ay may katapusan. Lahat ay may panimula, at meron ding palaging THE END.

Pero tunay namang kay sarap namnamin, 'yung mga taong nagsasama-sama pa rin, kahit mapuputi na ang kani-kanilang mga buhok, ay lalong pinagtitibay pa ng panahon.

Sa mundong psikal na nahahawakan mo at naakap- lubhang nakikiayon dito ang pang-matagalang pakikipag-kaibigan.

Hindi lang sa ibang dimensyon, kundi maging sa natural na mundo.


******************************

Ang paliko-likong daan sa loob ng palengke ay lulusot din bala sa riles ng tren at sa simpleng tahanan nina Aling Ceony. Sinundo kayo ni Freddie sa Iriga Plaza Hotel upang doon mananghalian sa kanila.

Ipinakilala pa kayo ni Aling Ceony sa mga anak niyang pawang lalaki at isang hipag na babae. Napakasarap nu'ng ginataang tulingan ni Aling Ceony, at ang inihaw na tilapia naman ay sobrang linamnam. Iba talaga ang mga pagkain sa probinsya, sobrang kay tatamis at kay sasariwa...

Maya-maya pa, nag-umpisa na ang SHOOTING.

Hayun si Aling Ceony at nagsasalita ng mga ilang gunitain ukol sa kababata niyang si Nora Aunor. Ang mga matatamis ding karanasanang pinagsaluhan nila nuong sila'y mga bata pa. Sila talaga ang tunay na magakaibigan nuon pa man, kasi may ibang nag-aangkin na sila daw ang mga kababata ni Nora, pero hindi naman sila ang TUNAY na mga kaibigan ni Nora kundi si Aling Ceony lang.

Sa nalalapit na short film/semi documentary film ni Dexter Macaraeg ay malalaman ninyo ang buong istorya ukol sa friendship nilang dalawa. May pamagat itong-"KABABATA". Produced by SINE ABRENO.

Pagkatapos makunan ni Aling Ceony, naghanap siya ng dalawang batang babaeng gaganap sa papel nilang dalawa ni Nora. At may nakuha naman siya agad.

Sa riles ng tren kinunan ang mga eksenang yun. Kunwari'y mga bata pa sina Aling Ceony at Nora. Nag-iigib ng tubig. Naglalakad sa gilid ng tren. Magkaakbay. Magkaibigan.

ALING CEONY, NORA AUNOR'S KABABATA

CEONY AND NORA NOW

THE REAL YOUNG NORA AND THE REAL YOUNG CEONY IN A VINTAGE PHOTO

young nora and young ceony in the short film "kababata"

MGA BATANG GAGANAP SA PELIKULANG "KABABATA" (short film)

**********************

Umabot na ang dapit-hapon at kailangan na ninyong lisanin ang Iriga City. Sa Naga City naman ang sumunod ninyong pinuntahan. Doon, medyo mas relaks na ang lahat at ipinasyal kayo nina Mayen Pante at Imee Badiola sa Naga City Cathedral at Church of Our Lady of Penafrancia, pagkatapos ng isang masarap na kainan sa Anthosia Cafe sa Naga City.

Enjoy din kayo dahil nakakatuwa ang mga batang sina Charmelle Badiola, Jed Badiola at Cashley Jrian de Castro. Mas lalong sumaya ang Bicol trip ninyo sa pagtatapos.


**********************


Babalik ka pa ba sa Bicol? Naitanong mo sa sarili mo. Oo. Oo...

Isa ito sa mga lugar kabalik-balik dahil sa taglay nitong KAGNDAHAN.

See you again soon, Bicol.





(sinulat ni robert manuguid silverio)

MGA LITRATO MULA KAY: MR. DEXTER MACARAEG

isang mahabang paglalakbay sa iriga city at naga city, kasama si dexter macaraeg (PART 1)...

ANG MT. IRIGA, BACKDROP MULA SA ROOFTOP NG IRIGA PLAZA HOTEL

Kung magsusulat ka ng isang nobela at nanaisin mong lagyan iyon ng magagandang tanawin, marahil, makikita mo nga talaga ang tunay na kagandahan ng mundo at ng buhay...

Kung maglalakbay ka kasama ang isang kaibigan na nauunawaan ka- anuman ang sabihin ng iba laban sa pagkatao mo- magiging banayad ang lahat. Sa gitna ng iyong mga tantrums at pag-iisa, aalalayan ka niya.

Aalamin mo ang tunay na kahulugan ng paglalakbay na iyon- sa parte ng kasama mong kaibigan, siya ay may sariling mga misyon at adhikain. Pero para sa iyo, bukod sa pag-aalalay mo at pagsama, para magawa ng kaibigan mo ang mga nararapat niyang gawin- hindi man niya alam, siya ay naging instrumento lamang para mas higit mo pang matuklasan ang sarili mo.

Sa gitna ng mga nagsasayawang puno at nakatitig na mga bundok- ng mga palayan at taniman na umiindak sa hangin, o maging sa dilim ng hatinggabi at nagkikislapang ilaw sa kalayuan- hayun ka, nakikiayon sa kagandahan ng buhay, pagibig at walang katapusang paghahanap.

Paminsan-minsan ay bumibisita ang mga gunita- inaanyayahan ka, iniimbitang muli, at marahil, sasamahan ka rin nila.

Ang pagmamahal ay nagbubunga ng mga sari-saring bagay. Nagiging isang katotohanan sa gitna ng mga reyalidad ng buhay. Magpipinta iyon ng isang mas banayad na kaginhawaan ng buhay sa gitna ng mga paghihirap at mga pakikibaka sa mga araw-araw na suliranin. Ang isang dimensyon ay napupunta sa isa, dalawa, tatlo at limang DIMENSYON. Nararating 'yun ng puso, umaabot sa mga malalayong bituin ng kalangitan.

Nakapagtataka man sa iba, pero para sa iyo, ang mga damdaming nag-uumapaw, kung minsan, ay hindi mo na nakakayanan. Kinakailangang lagyan ng "backdrop" o "setting" para sa mas matamis pang kaganapan.

Dahil may minamahal ka. Hindi man nila nakikita, ang hangin na malamig ay patuloy pa ring umaakap. Doon, nakikita mo siya. At nakikita ka rin NIYA.

ROBERT AND DEXTER SA LOOB NG BUS PAPUNTANG IRIGA CITY

**********************

"Walumpung mga guro, faculty members, academes at mga Noranians sa Iriga City ang makikinig bukas sa aking Forum pagkatapos kong maipalabas sa kanila ang documentary film kong Tagahanga, na ukol ka Nora Aunor", nabigkas na mga pananalita ni Dexter Macaraeg sa isang kaibigang kasama niya. "Maghihintay silang lahat sa atin eksaktong alas-diyes ng umaga sa Iriga Central School. Nasasabik na silang makita tayo at makihalubilo sa kanila."

Naroon kayo nuon sa tapat ng bagong-renobasyon na Bus Terminal sa may harap ng Ali Mall sa Cubao. Nanigarilyo muna kayong dalawa ni Dexter, pampa-relaks sa mahabang biyaheng tatahakin ninyo papuntang Iriga City sa Bicol region. Gabi na iyon at kakaunti na lamang ng mga taong nagsisilakaran sa paligid ng Ali Mall.

Maya-maya pa, naroon na kayo ni Dexter sa loob ng Amihan bus. Isang komportableng pakiramdam ang dama mo. Kasi may pahingahan ang iyong mga paa at may sariling banyo ang bus. Hindi ka na mag-aalala pa.

At nagsimula na ang biyahe patungong Iriga City.

Sa gitna ng isang gabing paglalakbay, nadarama mo pa rin ang kagandahan ng kapaligiran sa labas ng bus na iyong sinasakyan- maski ba nakapikit na ang iyong mga mata. Tila bagang may isang melodiyang tumutnog, isang musikang nangingiliti, at mga espiritung nagliliparan. Hindi ka gaanong makatulog. Dahil maski tinatakpan ng napakalamig na air-conditioned na hangin ang loob ng bus, tumutusok pa rin ang mga tanawin at kakaibang lipad ng mga hangin sa labas. Nakikita mo iyon. Nadarama.

Hanggang sa tuluyan ka nang maduyan... maidlip... mawala sa kalagitnaan ng buhay, at ng pagibig.


**************************************

DEXTER, MS. EDA DATO AND ROBERT SA RECEPTION AREA NG IRIGA PLAZA HOTEL

EDA, DEXTER AND ROBERT

BREAKFAST AT IRIGA PLAZA HOTEL 

SI DEXTER SA HARAP NG IRIGA CENTRAL SCHOOL

UMAGA.

Medyo antok ka pa nu'ng sa wakas ay marating ninyo ni Dexter ang Iriga City. Namumula pa ang iyong mga mata, marahil, dahil sa madalas na pag-iyak habang ikaw ay nasa loob ng bus. Mga mahihinang pagluha ng kakaibang damdamin sa pagibig na hindi mo naman nakikita....

Habang naninigarilyo si Dexter sa gitna ng mga tricycle drivers na nag-uunahan nang maisakay kayo, tinanaw mo ang Mount Iriga- ang buhay na bulkang bundok sa kaibuturan ng Iriga City. Tila bagang nahihiya pa ito sa iyo na magpakita ng kabuuan niya- dahil may mga makulimlim na ulap na nakatakip sa kanya.

Para ding may sinasabi sa iyo si Mount Iriga. Parang may ibinubulong ito, parang may sinasabi. Buhay na buhay sa paningin mo. Napakaganda. Napakalapit rin niya.

"Tara na", paanyaya ng isang kaibigang kasama ni Dexter. "Punta na tayo sa hotel na tutuluyan natin, Dexter. Maghahanda ka pa sa Forum na gagawin mo. Kailangan mong magkaroon pa ng sapat na paghahanda dahil dalawang oras mula ngayon, magsasalita ka na sa harap ng mga guro."

Ilang minuto pa, naroon na kayo ni Dexter sa Iriga Plaza Hotel and Convention Center sa mismong sentrong plaza ng Iriga City. Malinis, makaluma pero sosyal ang dating ng hotel. Masarap sa pakiramdam. Magagalang lahat ang mga staff at crew ng hotel. Lagi lang silang nakangiti.

Isang masaganang almusal pa ang sumalubong sa inyo ni Dexter maya-maya pa. Iyong isdang daing na kilala sa Bicol ang napili mong menu sa almusal, na may kasamang itlog at kamatis. Si Dexter, American breakfast ang pinili.

Kuhanan ng litrato pagkatapos. Pose dito, pose doon sa loob at labas ng Iriga Plaza Hotel. At muli, maya-maya pa, lumisan na kayo ni Dexter patungo sa Iriga Central School.

**********************

ANG "TAGAHANGA" T-SHIRT NI DEXTER

SI DEXTER HABANG NAGSASALITA SA HARAP NG MGA GURO SA IRIGA CENTRAL SCHOOL

Habang nakasakay kayo sa loob ng isang trasikel papuntang eskuwelahan, nadama mo ng husto ang kaluluwa ng isang buhay na Nora Aunor. Ito ang Iriga City, ang lugar na kinasilangan at kinabilangan ng nag-iisang Superstar sa Philippine Showbiz.

Sa mga gulong na binabaybay ng traysikel, parang nakikita mo, naglalakad doon si Nora. May bitbit na maliit na balde ng mga garapon ng tubig at nagmamadaling naglalakad papunta sa riles ng tren- o, dili kaya, naka-uniporme ng pang-eskuwela at may bitbit na mga notebook.

Alam mo, papunta ka na duon sa mga taong mas higit na nakakakilala kay Nora- dahil ang mga ito ang mga kababayan niya't kadugo. Mga kapwa-Bicolana't Bicolano. Iisang lahi, iisang kaluluwa. Ng isang lugar na hindi binago ng PANAHON- ang IRIGA CITY.

AT HAYUN, NAROON NA NGA KAYO NI DEXTER SA LOOB NG IRIGA CENTRAL SCHOOL.

Pagkatapos ng isang mainit na pagsalubong ni Eda Dato, ang OIC ng mga oras na iyon dahil may pinuntahan ang principal ng Iriga Central School, isang meryendang napakasarap na pansit at fish fillets ang inihain agad sa inyo. Napakasarap na pancit, tila bitin ka pa nga.

Pagpasok mo sa loob ng silid kung saan ay gaganapin ang Forum ni Dexter at pagpapalabas ng docu film niyang Tagahanga, nakita mo ang mga nakangiting mga labi ng mga guro sa Iriga Central School. Napakadami nila. Karamihan ay mga bata pa. Sila ang mga magtuturo sa mga kabataan ng Iriga City. Sila ang mga "unsung heroes" na huhubog sa kamalayan at kaisipan ng mga kabataang Bicolano.

Sapat na iyon para makahinga ka ng maluwag. Ang pagpunta mo sa Bicol ay tunay na may saysay. Tunay na may malinis na mithiin at kaganapan. Dahil mga guro ang pinuntahan ninyo. Kailangan nila ng suporta at atensyon buhat sa mga taga-Maynila na tulad ninyo ni Dexter.

At nu'ng pinanood na nila ang documentary film na Tagahanga na ukol kay Nora Aunor, ang lahat ay tahimik. Ninamnam nila ang lahat ng mga sinabi nu'ng mga taong na-interbyu ni Dexter sa docu film na iyon. mas higit pa rin nilang natuklasan ang mala-higanteng kabuuan ng isang taong kilala na nila nuon pa man- si NORA AUNOR.

Sa Forum na isinagawa ni Dexter, natutunan ng mga Guro ng Iriga Central School ang iba pang mga bagay-bagay ukol sa kasaysayan ng Philippine Cinema na maaari din nilang maibahagi sa mga batang estudyante nila. Dahil, may kababayan silang isang Superstar, dapat din nilang akapin ang mundo ng Sining at ng Pelikula.

Sa gitna ng mga tanungan at salitaan, may isang lumitaw na isang buhay na KALULUWA, isang taong higit pang nakakakilala kay Ms. Nora Aunor. Isang kagalang-galang na babae- kasing-edad halos din ni Nora. Siya ay walang iba kundi ang ORIHINAL na kababata ng Superstar.

Si Aling Siony- si Ginang SALVACION CASYAO-ENIMEDEZ, ang tunay na kababata't kasa-kasamang nag-igib ng tubig nuon ni NORA AUNOR.

SI DEXTER, SI GINANG SALVACION CASYAO-ENIMEDEZ (ANG KABABATA NI NORA AUNOR) AT SI MS. EDA DATO.

(WRITER'S NOTE: PASUMANDALI NAMING PUPUTULIN DITO ANG TRAVELOGUE NA ITO. MAGKAKAROON ITO NG "PART TWO" SA MGA SUSUNOD NA ARAW. ABANGAN.---RMS*)

********************************


Tulad ng isang ilog na patuloy na umaalon sa kaibuturan ng Bicol- ang mga buhay at pagibig ay nagsasama-sama, nagkakaroon ng mga ugnayan at interaksyon, ng pagkikita, at ng pagpapatuloy....

Sa tamang panahon man ng pangkasalukuyan- na gaganapin sa isang malayong lugar lingid ng kabihasnan- at mga sari-saring dimensyon ng oras at panahon-,


Magpapatuloy ang isang istorya-

maging ito man ay istorya mo


o, istorya ni NORA

o ni DEXTER

maging ni SIONY.


Sa Bicolandia ng mga pangarap

sa hatinggabi man ng buhay


ang araw ay sisikat

ang ilog ay sasayaw-



MAGPAKAILANMAN.






(sinulat ni robert manuguid silverio, at mga larawang kuha ni mr. dexter macaraeg).*

"YOU FEEL, YOU SENSE, YOU LOVE"-- AN ANGEL SAID.

THE WHITE SPIRITS THAT MS. NORA AUNOR SEES WILL SOON BECOME A FILM CONCEPT...

As Mommy Renee Garcia once said, visions and dreams were only products of our own imaginings- senseless as it seemed, somehow, dreams could turn into little 'realities'... and it would make us hang-on for more. And, just like a butterfly that would suddenly appear upon a window- it would tell something- it wanted to imply a meaning.

"Maybe sometimes, a person is so tired and haven't slept yet, coming from a film shooting or a heavy work day", Mommy Renee further continued. "Then, his or her tiredness manifests into something else. She sees visions, she sees spirits. She sees white entities."

Scientifically, Mommy Renee (a radio host at Radyo Pilipinas Dos' with radio program entitled Buzz Magazine) could be right. But those dreams and visions of a Superstar were not really meant for 'Science'. Visions and dreams were meant for people with humble hearts, delicate souls and embracing spirits. Just like Ms. Nora Aunor.

Personally, it offered varying interpretations, like a jigsaw puzzle that had to be solved. And it would be up to you whether to believe it or not.

In Ms. Nora Aunor's case, she was in "awe". But her reasonable mind opted to share those visions and dreams to others. She wanted their answers. She wanted a more concise and realistic solution.

Together with Mr. Dexter Macaraeg who's among 'The Loving Anim' bunch of Ricky Lee's 16th batch of script writing workshop participants, Ms. Nora Aunor held meetings with them- sharing to them those VISIONS and those DREAMS.

The Superstar's SPIRITUALITY (almost like the 'Elsa' character in the classic film Himala?) could have been reaching its zenith, she just did not know yet. Because she never thought, she's a genius herself. And more than that, a very great artist.

Plans of making those visions and dreams turn into becoming a movie went on the way. The Loving Anim of Ricky Lee were all so challenged in writing a screenplay for Ms. Aunor's recent journey into life and the unseen, maybe?

If plans would push through, a different Nora Aunor persona should and MUST reveal her innermost feelings. And a more deeper one as that.

Because the white spirits she often saw in dreams and imaginary visions might imply something more

In the hands of time


And,

in the bondages

of...



FOREVERMORE.




(as written by robert manuguid silverio)

documentary film ni dexter macaraeg, umani ng mga papuri sa nagdaang selebrasyon ng 50th anniversary ni nora aunor

Huli man daw at magaling, maihahabol pa rin. Naidaos na nu'ng nagdaang Sabado sa Sampaguita Gardens ang 50th anniversary ng nag-iisang Superstar na si Nora Aunor. Kasabay din iyon ng 100 years Centennial Celebration ng Philippine Movie Industry. Pero higit na nagpakinang sa mga nabanggit na okasyon at selebrasyon ang screening na naganap doon sa isang napakagandang documentary film ni La Aunor. At ito ay idinerek ni Dexter Macaraeg, isang true-blooded Noranian at international award-winning filmmaker/

Marami ang naging emosyonal habang pinapanood ang nasabing docu film. Kasi, tunay na nanggaling sa puso ang mga nasabing salita ng mga taong na-interbyu ni Dexter sa docu film na iyon. Lalong-lalo na si Mr. Bernardo Bernardo, na nagawa ding um-attend sa selebrasyon nuong gabi na yaon. Kasi, sabi ng mga bisitang nandu'n, pinakamaganda raw sa lahat ang mga nasabi ni Mr. Bernardo ukol kay La Aunor.

Hindi na yata malilimutan ni Dexter ang mga naganap pa- dahil sulit na sulit ang lahat ng pagpupuyat at pagpapagod mapaganda lamang niya ang kanyang docu film sa nag-iisang Superstar ng bansang Pilipinas. Kasama ang iba pang celebrity guests na sina Maricel Soriano, Cocoy Laurel, Teri Aunor. direk Elwood Perez, ang anak ni Nora na si Matet de Leon, at marami pang iba.

Siyempre naman, walang ibang sasaya pa gabing naganap ang mga Solid Noranian na pawang mga naka-gown ang mga kasuotan. It was a very personal evening for all of them.

Ang docu film na TAGAHANGA ay nakatkdang maglakbay pa sa ibang bansa sa susunod na taon. Inimbitahan na ito ng Los Angeles Film Festival, at sa buwan ng Nobyembre ay muli itong mai-screen sa University of the Philippines' Cine Adarna.

Ang TAGAHANGA ang alay ni Dexter para kay Nora Aunor.


(WORDS BY ROBERT SILVERIO, AND PHOTOS COURTESY OF MR. DEXTER MACARAEG)